Over detoxen en de anti-glutenlobby

taartjesmetvlierbloesemsiroopenperzik

Vanochtend op instagram: een hoerameisje met een detoxboek in haar handen, lompe jambekers-met-handvat met daarin een groen sapje en glutenvrij bananenbrood. ‘Gezond’, want in plaats van suiker zat er iets anders in, wat eigenlijk ook stiekem suiker was, maar dan zonder zo’n duivels imago.

Mijn reactie: diep zuchten, irritatie. Want hoe ongelofelijk graag ik ook wil vinden dat mensen gewoon maar moeten eten waar ze blij van worden; de wetenschapper in mij vindt het toch erg storend dat al deze meisjes en jongens hun fans willen laten geloven dat je bijvoorbeeld je lichaam kunt ontgiften door een week te detoxen. Want dat kan helemaal niet! En zij, de jongens en meisjes dus, weten dat zelf waarschijnlijk ook niet, anders zouden ze het vermoedelijk niet roepen. Waarom ik me er dan toch aan stoor? Ik denk door het klakkeloos aannemen van gezondheidsclaims die de dames en heren op hun beurt weer van hun goeroes hebben gehoord en waardoor het detox/glutenvrij/suikervrije woord zich als een olievlek (maar dan wel kokosolie hè) over de wereld verspreidt.
Een derde van de Amerikanen zou al pogen om gluten uit zijn dieet te schrappen. Terwijl maar 1% daadwerkelijk glutenintolerant blijkt te zijn. En laat duidelijk zijn: gluten- en suikervrij eten voor mensen die daadwerkelijk vastgesteld ergens last van hebben, lijkt me bijzonder nuttig. Maar alle andere mensen willen erg graag ergens in geloven. Maar waarin?

In al die valse gezondheidsclaims, schrijft Volkskrant. “Ik ben afgemat door al die reclames”, schrijft Sarah Hagi in The Guardian. “Ik ben me volledig bewust van de leugens die mij worden verteld, ik weet dat je een goede gezondheid niet bereikt door tien dagen groene smurrie te drinken. Mijn sapcentrifuge verzamelt stof in mijn kelder. Maar een deel van mij wil die valse gezondheidsclaims geloven.”

Eigenlijk is het ook wel weer nuttig: geloven dat je je ergens beter van gaat voelen. Het welbekende placebo-effect. Mensen voelen zich daadwerkelijk gezonder en beter, doordat ze bijvoorbeeld denken dat ze zijn ontgift door een sapkuur. Dat dit niet kan zie je in onderstaand stuk.

detox_volkskrant

Deze mensen voelen zich dus beter doordat ze denken dat het helpt. En je zou dus kunnen denken dat dat juist goed is. Want hee: niks mis met mensen die zich goed voelen.

De keerzijde is trouwens het nocebo-effect: ten onrechte denken dat je ergens ziek van wordt. Bijvoorbeeld in het geval van de zelfverklaarde glutenpatiënten. Onlangs las ik in Volkskrant een uitgebreide uiteenzetting die ook mijn ogen opende: onderzoek naar voedselhypes toont steeds meer een nocebo-effect aan. Zo kregen mensen die volgens zichzelf (dus niet een arts) last kregen van gluten zowel glutenvrije als glutenrijke maaltijden. Wat bleek? Ze hadden telkens evenveel last.

De koppeling lichaam en geest is dus sterk. Dat wisten we al, maar hoe zich dat laat vertalen in hedendaagse voedselhypes, is interessant. We voelen ons zieker of beter door het schrappen of toevoegen van bepaalde voedingselementen, los van de daadwerkelijke lichamelijke processen. Zoals ik al zei: het beter voelen is geen probleem, zou je denken. Of toch? Ik vind van wel. Omdat ik het kwalijk vind dat bijvoorbeeld healthbloggers iets verkondigen aan vele volgers, zonder dat ze zich degelijk laten informeren. Omdat die volgers dan weer blind volgen wat hun goeroe zegt, zonder dat ze daarbij zelf nadenken over de gezondheidseffecten daarvan. Dat doen ze natuurlijk zelf. Maar de detoxaanhang en de anti-glutenlobbyisten zijn wel overtuigend in hun boodschap.
Daarbij komt dat ik de kermistoestanden rondom voedselhypes simpelweg helemaal zat ben. Aan de ene kant zijn er mensen die altijd uit pakjes en zakjes eten, denken dat je alleen maar light-producten moet eten (want op de pakjes staat dat het gezond is) en kinderen die niet eens weten hoe een courgette eruit ziet en aan de andere kant staan smoothiemeisjes te gillen dat je toch echt moet detoxen, heeft iedereen Rens haar Powerfood in de kast staan en denken we dat gluten en suiker de duivel zijn.

Zullen we met zijn alleen weer een stapje naar het midden doen? Is ook wel gezellig, ontmoeten we elkaar daar, eten we normale zaken (zonder de stempels ‘gezond’ of ‘duivels’ uit de kast te halen), nemen we soms eens een klein taartje en proosten we met elkaar op het goede leven.

proostfoto_klein

5 reacties

  1. Laat die lui toch lekker bijgeloven. Als je tarwegrassap drinkt, ga je nooit dood. Als je gluten eet, ga je acuut dood. Tuurlijk joh.
    Religie heeft een steeds kleinere rol voor een steeds groter deel van Nederland. In plaats daarvan komen andere rituelen en geloven. Onzinnige sportoefeningen en idiote eetregels. Er lijkt een groep mensen te zijn die niet zonder ingewikkeld ge- en verbodensysteem kan leven. En nieuwe bekeerlingen doen zelden aan nuances.
    Gisteren sprak ik een kennis die (zonder enige medische reden) volledig koolhydraatvrij zegt te eten. Daar geloof ik niets van, want een dieet van alleen vlees, vis, kaas hou je niet vol, zonder enige groente, fruit, enzovoorts. Koolhydraatbeperkt: prima. Maar ook dan zijn er weer maniakken die doorslaan, en in de waan van gezond bezig zijn zichzelf in gevaar brengen.

  2. Weet je wat nog erger is dan mensen die detoxen, glutenvrij eten, etc… Mensen die over die mensen schrijven! ;-)

  3. Laatst bestelde bij een Amsterdamse bakker de mevrouw voor mij een brood zonder koolhydraten. Ik heb nog nooit een bakker zo verbijsterd zien kijken.
    De klant achter mij adviseerde de vrouw een psychiater te nemen…

  4. O haha Annemieke.. Goed zijn die hypes he. Dat is eigenlijk precies de reden dat ik aan de studie ben geslagen omdat ik wil weten wat nou waar is en wat niet. Voeding en wat het met je doet vind ik namelijk mateloos interessant en ik kan vervolgens leuk experimenteren op mezelf. :)

  5. Goed geschreven! En inderdaad, een klein taartje en een glas wijn, genieten. Proost!

Laat een reactie aan Hans achter Annuleer reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*